Son günlerde sosyal medyada da gördüğümüz haberler ve bugün öldürülen öğretmenimizin haberinden sonra -halk sağlığı konularından- ve psikolojinin ana dalı olması gereken konularından biri ile alakalı olabilmelidir.
Gelin değerli okurlar akran zorbalığını sağlık bilimleri fakültesi öğrencisinin gözünden inceleyelim;
Akran zorbalığı, özellikle okul çağındaki çocuk ve ergenler arasında görülen, güç dengesizliğine dayalı, kasıtlı ve tekrarlayıcı saldırgan davranış biçimidir. Fiziksel, sözel, ilişkisel ve siber zorbalık olmak üzere farklı türlerde ortaya çıkabilmektedir
Akran zorbalığı, eğitim ortamlarında öğrencilerin psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen önemli bir sorundur. İlk kez sistematik olarak 1970’li yıllarda Norveçli psikolog Dan Olweus tarafından tanımlanmış ve bilimsel literatüre kazandırılmıştır. Günümüzde zorbalık, yalnızca fiziksel şiddet olarak değil; sosyal dışlama, alay etme, tehdit ve dijital ortamda yapılan saldırılar şeklinde de karşımıza çıkar.
Olweus’a göre zorbalık üç temel özelliğe sahiptir:
Kasıtlı zarar verme amacı, davranışın süreklilik göstermesi. Taraflar arasında güç dengesizliği sayılabilmektedir.
Fiziksel Zorbalık: İtme, vurma, eşyaya zarar verme gibi doğrudan fiziksel saldırıları içerir.
Sözel Zorbalık: Hakaret, alay, tehdit ve aşağılayıcı ifadeler bu kategoriye girer.
İlişkisel (Sosyal) Zorbalık: Bireyi gruptan dışlama, dedikodu yayma veya sosyal statüsünü zedeleme davranışlarını kapsar.
Siber Zorbalık: Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan bu zorbalık türü; sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve dijital platformlar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.
Akran Zorbalığının Nedenleri
Bireysel Faktörler: Empati eksikliği, düşük özdenetim, saldırgan kişilik özellikleri
Ailevi Faktörler: Otoriter veya ihmalkâr ebeveyn tutumlar, aile içi şiddet, duygusal ihmal
Okul ve çevresel faktörler: Yetersiz denetim, zayıf okul iklimi, sosyal destek eksikliği
Akran Zorbalığının Sonuçları
Psikolojik Sonuçlar
Zorbalığa maruz kalan öğrencilerde depresyon, kaygı bozukluğu, özgüven kaybı ve travmatik stres belirtileri görülebilmektedir.
Akademik sonuçlar: Okula devamsızlık, akademik başarıda düşüş, okul terk riski
Uzun Vadeli Etkiler
Araştırmalar, çocukluk döneminde zorbalığa maruz kalan bireylerin yetişkinlikte de sosyal uyum sorunları yaşayabildiğini göstermektedir.
Akran zorbalığı dediğimiz psikolojik baskılar öğrenciler arasında git gide artmakta ve yaşanılan sorunlar, artık adli boyutlara kadar ulaşmaktadır. Kıymetli okul idareleri, kıymetli akademisyenler ve veliler önlem alınmadığı sürece zorluklar devam edecek, belki de hayatının mesleğini yaşayamadan öğrencilerimizin hayatları kararabilmektedir.
