Biz Anadolu veya Türkiye Türkleri olarak genelde bugüne kadar Sovyet Rusya'nın egemenliği altında zor durumda olan Kuzey Azerbaycan Türkleriyle ilgilendik. Oysa bizleri Kuzey Azerbaycan'ın dört katı Türk'ün yaşadığı Güney Azerbaycan'ın varlığı en az Kuzey Azerbaycan kadar ilgilendirmeliydi. Meseleye hep İran Türkleri gözüyle bakıp pek oralı olmadan bırakıp geçtik. Dile kolay, tam iki yüz senedir ki, büyük bir ayrılık hasreti çekiyoruz.
Türkmençayı Antlaşması ile yüreğimiz ikiye bölündü. Bu zaman zarfında "Aras'ın o tayı" ile "Aras'ın bu tayı" demekten öteye geçemedik. Çünkü Aras tam 200 senedir ağlayarak akıyor. Aslında Hazar'a akıp giden bir milletin acısı ve hasretle akıttığı gözyaşıdır. Hangi millet olsaydı bugüne kadar dünyayı ayağa kaldırırdı. Paramparça edilmiş bir milletin yeniden birleşmesi için verilen mücadeleye herkesin destek verip saygı göstermesi gerekirken, aksine bazı emperyal güçlerin buna köstek olup karşı çıkması oldukça manidardır.
İran'da zaman zaman Kuzey'le Güney'in birleşmesine yönelik birçok kalkışmanın olduğunu biliyoruz. Bu kalkışmalardan birisi de Tebriz kalkışmasıdır. 1945 de Seyid Cafer Pişeveri liderliğinde Tebriz'de özerklik ilan edildi. Kısa zamanda diğer Türk şehirleri de bu harekete katıldı. Milli hükümet kuruldu. Çeşitli reformlar yapıldı. Güney Azerbaycan'ın tamamında eğitim dili Türkçe oldu. Petrol millileştirildi. İngiltere, Amerika ve Rusya'dan uzak duruldu. Şah Rıza Pehlevi, Amerika, İngiltere ve Rusya'ya geniş imkanlar tanıyınca, Rusya İşgal ettiği İran'ı Amerika ile İngiltere'ye teslim edip çekildi. Şah, bu iki devletin yardımıyla 12 Aralık 1946 yılında Tebriz'e girdi. Amerikalı generalin bizzat yönettiği askerler, Tebriz'de taş üstünde taş, baş üstünde baş bırakmadılar. Bu katliamda Amerika'nın liderliğinde 150 bombardıman uçağı kullanıldı. Önde gelen liderleri ve 25 binden fazla Azerbaycan Türk'ünü katlettiler. 11 bin Azeri Türk'ü zindana attılar. 6 bine yakın Türk yurt dışına kaçarak canını zor kurtardı. Üst düzey bazı liderler ve Başbakan Seyid Cafer Pişeveri Sovyet Rusya'ya kaçmak zorunda kaldı. Pişeveri, Bakü'de bulunduğu her yerde Rusya'yı çok eleştirdiği için Sovyet ajanları tarafından 1947'de bir trafik kazası süsü verilerek ortadan kaldırıldı.
Sırf İran'ın yeraltı ve yerüstü madenlerine konmak için Amerika ile İngiltere, Şah Pehlevi'yle anlaşarak 1 yıllık Güney Azerbaycan Devletini eşi benzeri olmayan büyük bir katliamla ortadan kaldırdılar.
12 Aralık Güney Azerbaycan Devletinin yıkılışında katledilen 25 binden fazla Azerbaycan Türk'ünü minnetle, şükranla ve rahmetle anıyoruz. Onların davası davamız, mücadelesi mücadelemizdir.
