Artan yaşam maliyetleri karşısında ekonomik güçlük yaşayan aileleri desteklemek amacıyla hazırlanan yeni sosyal yardım modeli için çalışmalar hızlandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen sistemle, belirli bir gelir seviyesinin altında kalan hanelerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek ekonomik düzeye ulaştırılması amaçlanıyor.
Yeni uygulamanın yalnızca nakit yardımıyla sınırlı kalmaması, kira, gıda, ısınma ve diğer temel ihtiyaçlara yönelik destekleri de kapsaması öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI KİMLERE VERİLECEK?
Yeni sistemde vatandaşların yalnızca bireysel kazançları değil, aynı evde yaşayan aile bireylerinin toplam gelirleri ve ihtiyaçları dikkate alınacak.
Geliri belirlenen eşik değerin altında kalan ailelerin destekten yararlanması planlanırken, değerlendirmelerde hanedeki çocuk sayısı, engelli veya yaşlı bireylerin bulunması ve ailede çalışan kişi sayısı gibi kriterler de etkili olacak.
Özellikle düzenli geliri bulunmayan, düşük ücretle geçinmeye çalışan ve temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çeken hanelerin yeni destek modelinin öncelikli hedef kitlesini oluşturması bekleniyor.
HER AİLEYE AYNI MİKTARDA ÖDEME YAPILMAYACAK
Vatandaşlık maaşında dikkat çeken en önemli ayrıntılardan biri, desteklerin ailelerin ekonomik durumuna göre farklılaştırılması olacak.
Örneğin aynı gelir düzeyine sahip iki aileden çocuk sayısı daha fazla olan veya bakıma muhtaç bireyleri bulunan hanenin ihtiyaçları ayrıca değerlendirilebilecek.
Böylece herkese eşit miktarda ödeme yapmak yerine, ihtiyaç sahiplerinin gelirlerini belirlenen seviyeye yaklaştıran bir sosyal destek mekanizması oluşturulması hedefleniyor.
KİRA, GIDA VE ISINMA GİDERLERİ DE HESABA KATILACAK
Yeni modelde illerin ve ilçelerin ekonomik koşulları da dikkate alınacak. Özellikle kira fiyatları, ısınma maliyetleri ve temel tüketim giderlerinin bölgelere göre farklılık göstermesi nedeniyle yardımların yerel ihtiyaçlara göre şekillendirilmesi planlanıyor.
Bu kapsamda bazı bölgelerde kira desteği ön plana çıkarken, başka bölgelerde gıda veya ısınma yardımlarına ağırlık verilebilecek.
Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nde yaşayan dar gelirli ailelerin de uygulamanın ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikte belirlenen şartları karşılamaları halinde sistemden yararlanabilmesi öngörülüyor.
DÜŞÜK GELİRLİ EMEKLİLER DE YARARLANABİLECEK
Yeni destek modelinde yalnızca çalışan veya işsiz vatandaşlar değil, düşük emekli aylığıyla geçinmeye çalışan hanelerin de gelir kriterleri kapsamında değerlendirilmesi gündemde.
Ancak emekli olmak tek başına vatandaşlık maaşı alma hakkı sağlamayacak. Hanenin toplam geliri, ailede yaşayan kişi sayısı ve ihtiyaç durumu belirleyici olacak.
Bu yönüyle sistemin, özellikle tek gelirle geçinmeye çalışan kalabalık ailelerin ve ekonomik güçlük yaşayan emekli hanelerinin yaşam koşullarını iyileştirmesi amaçlanıyor.
ÇALIŞABİLECEK VATANDAŞLARA İSTİHDAM DESTEĞİ
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin bir diğer hedefi ise sosyal yardımlarla istihdam politikalarını birlikte yürütmek.
Çalışabilecek durumda olan aile bireylerinin iş gücüne katılımını artıracak uygulamaların da destek programına dahil edilmesi planlanıyor.
Böylece ihtiyaç sahibi ailelere ekonomik yardım sağlanırken, uzun vadede kendi gelirlerini elde edebilmelerine yönelik fırsatlar oluşturulması hedefleniyor.
2027 YILINDA TÜRKİYE GENELİNE YAYILACAK
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için 2026 yılı pilot uygulama ve ihtiyaç analizleri dönemi olarak planlandı. Çalışmaların sonuçlarına göre sistemin 2027 yılında 81 ilde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Uygulamanın mali çerçevesi ve kapsamına ilişkin çalışmaların tamamlanmasının ardından gerekli görülmesi halinde yasal düzenlemeler de gündeme gelecek.
MAAŞ NE KADAR OLACAK, BAŞVURULAR NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Vatandaşlık maaşının ne kadar olacağına ilişkin henüz kesinleşmiş resmî bir ödeme tutarı bulunmuyor. Hangi gelir seviyesinin altında kalan ailelerin destek alacağı ve başvuruların hangi tarihte başlayacağı da açıklanmış değil.
Bu nedenle kamuoyunda dile getirilen farklı ödeme miktarları kesinleşmiş vatandaşlık maaşı olarak değerlendirilmiyor.
Başvuru şartları, gelir sınırı, ödeme tutarları ve başvuru takviminin ilgili kurumlar tarafından yapılacak açıklamaların ardından netleşmesi bekleniyor.
Yeni sistemin hayata geçirilmesiyle birlikte Türkiye’de sosyal yardımların ailelerin gerçek ihtiyaçlarına göre şekillendirildiği, gelir yetersizliğinin azaltılmasını hedefleyen yeni bir döneme geçilmesi amaçlanıyor.
