HENÜZ ORTADA ZAM YOK, AMA ZAMLI FİYAT ÇOKTAN RAFTA!
1 Ocak'ta yapılması planlanan asgari ücret ve emekli maaşı düzenlemesi daha açıklanmadan, bazı emlakçı ve galericiler harekete geçti. İlanlar sessizce geri çekiliyor, birkaç gün bekletiliyor, sonra aynı ev, aynı araba, şişirilmiş bir fiyatla yeniden ilana konuluyor.
Adı konulmamış bir oyun bu: Vatandaşın cebine para girmeden, o paranın nereye gideceğine şimdiden karar veriliyor.
2027 öncesi konut, otomobil ve gıdada yaşanan bu zam hareketliliği, aslında her yılbaşında tekrar eden bir senaryonun yeni perdesi. Maaş artışı, dar gelirli için bir nefes alma ihtimali iken, fırsatçı için hazır bir gerekçeye dönüşüyor. Maliyet artmamış, gider değişmemiş, ama etiket değişmiş. Gerekçe ise tek cümle: "Zaten zam gelecek."
Burada yapılan, yine söylendiği gibi ilanların kaldırılması ya da fiyatların fiktif olarak, yani şişirilmiş olarak koyulması ya da beklemeye alınması.
Uzmanlar bu tabloyu net bir şekilde tarif ediyor: "İlanları geri çekiyorlar ya da birkaç günlüğüne kaldırıp fiyatı şişirerek yeniden koyuyorlar."
Asgari ücret ve emekli maaşı zamları öncesinde fiyat artışı beklentisi, konut ve otomobil sektöründe de etkisini gösteriyor.
Bir diğer değerlendirmede ise şu ifadeler yer alıyor: "Yılbaşında her zaman olduğu gibi asgari ücrete gelecek olan bir düzenleme, emekli aylıklarına gelecek bir düzenlemeyi fırsat bilerek fırsatçılık yapılıp haksız kazanç elde ediliyor."
İŞİN ÖZÜ: ZAM VATANDAŞA DEĞİL, FIRSATÇIYA YARIYOR
Bu düzen, yıllardır aynı döngüyü üretiyor. Vatandaş zam haberini umutla bekliyor, fırsatçı aynı haberi fiyat listesine yansıtıyor. Ay sonu geldiğinde maaş artıyor ama ev kirası, araba fiyatı, gıda etiketi çoktan o artışı yemiş oluyor. Yani vatandaşın alım gücü yerinde sayıyor, hatta geriye gidiyor.
Üstelik bu sadece birkaç kötü niyetli satıcının işi değil. Bir ilan şişirilince, yanındaki ilan da ona bakıp fiyatını artırıyor. Bir galerici artırınca, diğeri "Ben niye geride kalayım" diyor. Böylece fiktif fiyat, bir süre sonra piyasanın gerçek fiyatı gibi görünmeye başlıyor. İşte asıl tehlike burada.
TİCARET BAKANLIĞI TAKİPTE, CEZALAR AĞIR
Maliyetlerle örtüşmeyen ve haklı gerekçeye dayanmayan fiyat artışları Ticaret Bakanlığı'nın yakın takibinde.
Yetkililer, bu tür girişimlerin elektronik denetim sistemleri üzerinden izlendiğini belirtiyor: "1 Ocak'tan itibaren arttırılmış fiyat olarak yeniden ilanlara çıkacak. Tabii ki bunu Ticaret Bakanlığı da elektronik denetim sistemleri üzerinden de takip etmekte ve idari para cezaları uygulanmakta. Yani en az 180 bin 806 ya da 1 milyon 806 bin gibi oldukça yüksek idari para cezalarıyla bu tür fırsatçılık yapmaya çalışanlar, fiyatları şişirerek arttırılmış fiyatlarla haksız kazanç elde etme yolunda gidenler de denetim altındalar."
VATANDAŞA ÇAĞRI: SUSMA, ŞİKAYET ET
Uzmanlar vatandaşı da uyarıyor. Fırsatçılığın ancak birlikte fark edilmesiyle önlenebileceğini söylüyor:
"Bütün vatandaşlarımız, tüketiciler de dikkatli olup rastladıkları ya da tespit ettiklerinde ALO 175 hattına ya da Ticaret Bakanlığı'nın e-Devlet üzerinden girdiklerinde şikayet, Haksız Rekabet Kuruluna, Haksız Reklam Kurulu'na şikayetlerini yaparak bu tür fırsatçılığın önüne geçilmesinde de merkezi yönetime yardımcı olmamız gerekiyor bilinçli tüketici ve vatandaş olarak."
Sonuç açık: Maaş zammı, fırsatçının zammı değildir. Eğer bugün bu şişirilmiş fiyatlara göz yumulursa, yarın her zam dönemi aynı oyunun tekrarını izleriz. Vatandaşın cebine girmemiş parayı, bugünden harcayanlara karşı hem denetim hem de toplumsal tepki şart.
