Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, 16 Eylül’de Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, kasap ve marketlerden et ürünleri üreticilerine kadar geniş bir kesimi ilgilendiriyor.
KIYMA MÜŞTERİ İSTEDİĞİNDE ÇEKİLECEK
Yeni dönemin tüketiciyi doğrudan ilgilendiren maddelerinden biri perakende et satışına ilişkin oldu.
Kasap ve benzeri işletmelerde kıyma ile kanatlı kıyma, tüketicinin talebi üzerine anında hazırlanabilecek. Köfte ve Kilis tava, kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler ise günlük hazırlanarak satışa sunulabilecek. Çiğ kanatlı eti de hazır ambalajlı şekilde satılacak; ambalaj ancak tüketicinin talebiyle satış sırasında açılarak ürün parçalanabilecek.
KÖFTE VE BURGERE ET STANDARDI
Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burgerlerde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi aşamayacak.
Bu ürünlerde protein tozu, nişasta, soya ve benzeri dolgu maddelerinin kullanımına da sınırlama getirildi. Ekmek, galeta unu ve baharattan gelen nişasta ile bitkisel protein toplamı yüzde 5’in üzerinde olamayacak.
DÖNER ARTIK ÜÇ SINIFA AYRILACAK
Yeni tebliğ kırmızı et dönerini “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olarak üç gruba ayırdı.
Kıyma dönerde kıyma oranı en fazla yüzde 90 olacak ve en az yüzde 10 yaprak et bulunacak. Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60 olacak.
Dönerde yağ yüzde 25’i, tuz yüzde 2’yi aşamayacak; toplam et proteini en az yüzde 12 olacak. Fıstık ve peynir gibi girdiler de döner üretiminde kullanılamayacak. Çiğ dönerin pişirmeye başlandıktan sonraki perakende raf ömrü en fazla 12 saat olacak.
KANATLI KIYMA DONDURULMUŞ SATILACAK
Kanatlı kıyma ve kanatlı kıymayla hazırlanan et karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek.
Kanatlı köfte ve burgerde de et proteini için alt, yağ ve tuz için üst sınırlar uygulanacak. Kanatlı döner ise “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olmak üzere iki şekilde piyasaya çıkarılabilecek.
SUCUK VE PASTIRMADA DOLGUYA SIKI SINIR
Sucuk, pastırma ve bazı diğer geleneksel et ürünlerinde protein tozu, nişasta, soya ve benzeri dolgu maddelerinin kullanılmasına izin verilmeyecek.
Sucuk, pastırma, kavurma ve döner gibi ürünlerde tütsüleme yapılamayacak; et tadı veren aroma vericiler de ürünlere eklenemeyecek. Mekanik ayrılmış kırmızı et ise tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılamayacak.
ETİKETTE “YÜZDE 100 DANA” YAZILAMAYACAK
Düzenleme, tüketicinin ürünü nasıl göreceğini de değiştirecek. Etiketlerde marka dahil “%100”, “%100 Dana eti” ve “%100 Göğüs eti” gibi ifade ve logolar kullanılamayacak.
Kıyma paketlerinde yağ ve bağ doku oranları açıkça yazılacak. Dönerin yaprak, kıyma veya yaprak-kıyma olduğu ürün adında belirtilecek. Kanatlı ürünlerinde ise pişirme sırasında merkez sıcaklığının en az 72 dereceye ulaşması gerektiğine ilişkin uyarı bulunacak.
REKLAMLARA DA AYNI KURAL
Etiket hükümleri yalnızca ürün ambalajıyla sınırlı kalmayacak. Market rafları, reklam panoları, kataloglar, gazete ilanları ve internet reklamlarında kullanılan tanıtımlar da aynı kurallara tabi olacak.
İŞLETMELERE 31 MART’A KADAR SÜRE
Yeni tebliğ 16 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi ancak daha önce faaliyette bulunan işletmelere düzenlemeye uyum sağlamaları için 31 Mart 2027’ye kadar süre verildi.
İşletmeler uyum sağlayıncaya kadar eski tebliğ hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek. 31 Mart 2027’den önce piyasaya sunulan ürünler de raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek.
