DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, olayla ilgili kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapmak için henüz tam bir tabloya sahip olmadıklarını söyledi.
DSÖ'nün haftalık basın toplantısında konuşan Ghebreyesus, ilk haberlerin Sibirya ve Uzak Doğu Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde görevli bir çalışanda şüpheli zatürre görülmesi üzerine ortaya çıktığını hatırlattı. Söz konusu kişinin şiddetli zatürre nedeniyle hastaneye kaldırıldıktan sonra yaşamını yitirdiğini belirten Ghebreyesus, ilk bulguların kazara laboratuvar maruziyeti sonrası akciğer vebası şüphesine işaret ettiğini aktardı.
Rus basını ise hayatını kaybeden kişinin enstitüde teknisyen olarak çalışan 28 yaşındaki Daria Shipilova olduğunu öne sürmüştü. Rusya'nın halk sağlığı kurumu Rospotrebnadzor ise çalışana "nedeni belirlenemeyen zatürre" teşhisi konulduğunu açıklamıştı.
Süreç nasıl ilerledi?
İrkutsk Bölge Valisi İgor Kobzev, "özellikle tehlikeli enfeksiyon şüphesi" üzerine 2 Ekim'de olağanüstü sıhhi ve salgınla mücadele komisyonunu topladı. DSÖ ise 3 Ekim'de Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında Rusya'dan resmi doğrulama talep etti.
Rusya'nın yanıtında İrkutsk bölgesinde yakın zamanda resmi olarak bildirilmiş bir veba vakası olmadığı belirtildi. Yetkililer, epidemiyolojik inceleme başlatıldığını, önleme ve kontrol tedbirlerinin uygulandığını ve yaklaşık 200 temaslının tespit edilerek tıbbi gözetim ve test sürecine alındığını DSÖ'ye bildirdi.
Temaslılar arasında yapılan testlerde yüksek riskli bir patojene rastlanmadığı açıklandı. Rus tarafının paylaştığı bilgiye göre sadece 2 Covid-19 ve 2 rinovirüs vakası tespit edildi, mesleki maruziyetle bağlantılı bir mikroorganizma bulunamadı. Şelehov ilçesindeki yerel bir hastane de önlem amaçlı karantinaya alındı.
İkinci vaka iddiası ve DSÖ'nün talebi
DSÖ sadece ilk ölümle ilgili değil, basında çıkan ikinci bir çalışanında da nedeni belirlenemeyen zatürre olduğu iddiasının doğrulanmasını istedi. Örgüt, hayatını kaybeden kişi ve temaslılarına yapılan laboratuvar testlerinin sonuçları, alınan halk sağlığı önlemlerinin gerekçesi ve temaslıların güncel sağlık durumlarına ilişkin ek bilgi talep etti.
Genel risk ne durumda?
DSÖ daha önce yaptığı ilk değerlendirmede genel nüfus için halk sağlığı riskini düşük olarak açıklamıştı. Sözcü Christian Lindmeier, "Mevcut bilgiler ışığında risk İrkutsk için orta ile düşük, Rusya Federasyonu için düşük ve DSÖ Avrupa Bölgesi için çok düşük" değerlendirmesini yapmıştı.
Ancak Ghebreyesus son toplantıda çelişkili haberlere dikkat çekti. DSÖ, veba, laboratuvar biyogüvenliği ve biyogüvenlik konularında Rusya'ya teknik destek teklif ederken, "Tam bir tabloya sahip olmadığımızdan kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapamıyoruz. Çelişkili haberlerin açıklığa kavuşturulması ve potansiyel risklerin doğru değerlendirilebilmesi için zamanında, eksiksiz ve şeffaf bilgi paylaşımı büyük önem taşıyor" mesajını verdi.
DSÖ, Uluslararası Sağlık Tüzüğü'nün 9. ve 10. maddeleri kapsamında Rus sağlık makamlarıyla temasını sürdürüyor.
