Edirne'de geleneksel el sanatlarının önemli temsilcilerinden süpürgecilik, değişen tüketim alışkanlıkları ve teknolojinin etkisiyle eski günlerini arıyor. Kentin simgelerinden biri olan el yapımı süpürgelerin üretimi giderek azalırken, mesleğin son ustaları ayakta kalmaya çalışıyor.
BİN KİŞİNİN EKMEK KAPISIYDI
Edirne Süpürge Borsası'nda 1970 yılından bu yana üretim yapan Hamdi Gaspar, geçmişte bölgenin önemli bir üretim merkezi olduğunu belirtti.
1970'li yıllardan 2000'li yılların başına kadar 200-250 iş yerinin faaliyet gösterdiğini anlatan Gaspar, her işletmede ortalama 5 kişinin çalıştığını, binden fazla insanın bu meslekten geçimini sağladığını söyledi.
O dönem Süpürge Borsası'nı bacasız bir fabrikaya benzeten Gaspar, bugün 8 esnafın kaldığını, yoğun üretim yapanların sayısının ise 3'e düştüğünü ifade etti.
“TEKNOLOJİ BİZİ BİTİRDİ”
Süpürge üretiminin hem ham madde hem de işçilik açısından giderek zorlaştığını belirten Gaspar, teknolojik ürünlerin yaygınlaşmasıyla geleneksel süpürgelere talebin azaldığını anlattı.
Eskiden Türkiye'nin birçok bölgesine süpürge ve ham madde gönderdiklerini hatırlatan Gaspar, zamanla diğer bölgelerin de üretime başladığını, ardından teknolojinin sektördeki daralmayı hızlandırdığını söyledi.
ÜRETİLEN SÜPÜRGELERİN YARISI SATILAMADI
Satışlardaki düşüşün üreticileri ekonomik açıdan zorladığını belirten Gaspar, bu sezon ürettikleri süpürgelerin başlangıçta ancak yarısını satabildiklerini, depoda kalan ürünlerin ise daha sonra alıcı bulduğunu ifade etti.
Kış aylarında satışların daha da azaldığını dile getiren deneyimli usta, eskiden haftada dört beş gün yapılan ürün sevkiyatının artık haftada bire düştüğünü söyledi.
BİR SÜPÜRGE ALTI ELDEN GEÇİYOR
Geleneksel süpürge üretiminin yoğun emek gerektirdiğini anlatan Gaspar, tarlada yetiştirilen süpürge otunun kesilmesi, soyulması, taranması ve hazırlanmasının ardından ustaların elinde şekillendiğini belirtti.
Bir süpürgenin tamamlanana kadar beş altı ayrı işlemden geçtiğini ifade eden Gaspar, doğal malzemeden üretilen süpürgelerin dayanıklı olduğunu ve 6-7 ay kullanılabildiğini söyledi.
“MESLEK BİTMEZ AMA KARIN DA DOYURMAZ”
Edirne merkez köylerinde süpürge otu üretiminin neredeyse sona erdiğini, ham madde yetiştiriciliğinin ağırlıklı olarak Uzunköprü çevresinde sürdüğünü belirten Gaspar, artan maliyetlerin üreticileri zorladığını vurguladı.
Gençlerin mesleğe ilgi göstermediğini ve mevcut ustaların yaşlandığını anlatan Gaspar, 56 yıldır sürdürdüğü mesleğin geleceğinden endişe duyduğunu belirtti.
Yıllarını süpürgeciliğe adayan Gaspar'ın, “Meslek bitmez ama karın da doyurmaz” sözleri, Edirne'nin tarihi el sanatlarından birinin karşı karşıya bulunduğu ekonomik zorlukları gözler önüne serdi.
